iportisa logo

Το Πνεύμα

«Το Πνεύμα» ήταν μια φάρσα την οποία επινόησαν οι Πορτιτσιανοί μαθητές με αφορμή την πίστη του δασκάλου τους σε υπερφυσικά όντα. Εμφανίστηκε στο υπόγειο του σχολείου της Πορτίτσας, όπου σήμερα στεγάζεται το μουσείο,  το χειμώνα του 1927. Το θέμα έγινε αμέσως πρωτοσέλιδο στην τοπική  εφημερίδα της Καρδίτσας «Θεσσαλική Φωνή» και σύντομα έφτασε μέχρι και στις εφημερίδες της Νέας Υόρκης. Πλήθος επισκεπτών συνέρεε καθημερινά από όλη την Ελλάδα  για να ζητήσει χρησμό. Τελικά, το γεγονός αυτό προκάλεσε την αντίδραση των αρχών της Καρδίτσας, με αποτέλεσμα να οδηγηθούν στο δικαστήριο της πόλης ο δάσκαλος και μερικοί άλλοι. Πρωτόδικα, καταδικάστηκαν, ενώ σε δεύτερο βαθμό αθωώθηκαν. Δεκαετίες μετά την αποκάλυψη της φάρσας  ο απόηχος της ιστορίας συνέχιζε να ακολουθεί τους Πορτιτσιανούς, τα «Πνεύματα» όπως τους αποκαλούσαν.

41233

Ο Μικρασιάτης δάσκαλος, Κωνσταντίνος Περγαμίδης με τους μαθητές του το 1925

 

Πρωτοσέλιδο της εφημερίδας «Ταχυδρόμος» του Βόλου της 15 Ιουνίου 1927.

Εφημερίς Ταχυδρόμος, 15 Ιουνίου 1927

281x405 equal images taxydromos

Τι γίνεται παρά την Καρδίτσαν. Τέρατα και σημεία εις το υπόγειον μιας οικίας. Κτύποι, αναλαμπαί και το χρυσοφόρον καζάνι. Όπου ο διδάσκαλος διατάσσει και το πνεύμα προφητεύει. πότε θ’ αποθάνη ο Κεμάλ και νικηταί θα καταλάβωμεν την Τουρκίαν!

Πορτίτσα (Νευρουπόλεως). 12. Εν φαινόμενον το οποίον παρατηρείται από τινος εις το σχολείον του χωρίου μας, του οποίου λεπτομερείας ανέγραψεν η εν Καρδίτση εκδιδομένη εφημερίς «Θεσσαλική Φωνή» και το οποίον συνετάραξε ολόκληρον την περιφέρειάν μας αξίζει τον κόπον μιας λεπτομερούς περιγραφής. Ο διευθυντής του δημοτ. σχολείου μας κ. Κωνστ. Περγαμίνης, εις ον απετένθημεν ίνα μας παράσχη τας δεούσας πληροφορίας, μας είπεν τα εξής: Στας 24 Φεβρουαρίου, μας λέγει, και κατά το απόγευμα, ενώ ετελειώναμεν το μάθημα ηκούσθησαν αιφνιδίως κάτωθι του υπογείου του σχολείου κτυπήματα ως τα του ξυλοκόπου κόπτοντος ξύλα. έσπευσα και κατήλθον με μερικούς μαθητάς και παραδόξως ουδένα μεν εύρομεν εκεί, εύρομεν όμως τεμάχια ξύλων άρτι κοπέντων. Σημειωτέον δε ότι η θύρα του υπογείου ήτο ερμητικώς κλειδωμένη έσωθεν. Όταν ανήλθομεν εις την αίθουσαν διέταξα τους μαθητάς να καθήσωσι γύρω εις την καιομένην θερμάστραν. Και τότε συνέβη κάτι άλλο. Ηκούσθησαν 50 ακριβώς κτυπήματα ροπάλου επί του δαπέδου προερχόμενα εκ του υπογείου.

Διαταγαί που εκτελούνται.

Την επομένην, 25ην Φεβρουαρίου μόλις είχον εισέλθει οι μαθηταί δια το μάθημα και απηγγέλετο η προσευχή ηκούσθησαν αιφνιδίως διάφοροι γδούποι επί του δαπέδου του υπογείου. Μετ’ ολίγον ηκούσθησαν κρότοι κατ’ αρχάς άτακτοι, έπειτα δε ρυθμικοί συνοδευόμενοι από την ηχώ διαφόρων εκκλησιαστικών τροπαρίων, ψαλλομένων υπό των μαθητών. Τότε εγώ εφώναξα:

-Εσύ που χτυπάς έτσι δεν θα είσαι άνθρωπος, αλλά πνεύμα. Σε διατάσσω λοιπόν να κτυπήσης τρεις φοράς. Αμέσως ηκούσθησαν τρεις κτύποι ήσυχοι. Σε διατάσσω να κτυπήση δέκα κτύπους εφώναξα πάλιν. Σχεδόν αμέσως ηκούσθησαν δέκα κτύποι. Κατάπληκτος για το φαινόμενον αυτό ειδοποίησα μερικούς των χωρικών, οίτινες ελθόντες ήκουσαν τα κτυπήματα. Ένας μάλιστα των χωρικών και συγκεκριμένως ο Σωτήρ. Τσούτσος επεχείρησε να ανοίξη την καταπακτήν (κλαβανήν) δια να κατέβη εις το υπόγειον, αλλά μόλις επεχείρησε να πραγματοποιήση τούτο εδέχθη εκ των κάτωθι τρεις δυνατούς κτύπους οι οποίοι τον έκαναν να υποχωρήση έντρομος. Οι κρότοι ηκούοντο μέχρι της εσπέρας. έκτοτε και μέχρι της 24ης Μαρτίου δεν ηκούσθη τίποτε. Την 24ην Μαρτίου το απόγευμα, ότε είχαμε τελειώσει τας προπαρασκευάς δια την επομένην ημέραν ακούομεν τρεις κτύπους εις το πάτωμα και συγρόνως βλέπομεν να προβάλη από μίαν σχισμήν του σανιδώματος του δαπέδου εν ισχυρότατον φως. Την 26ην Μαρτίου ηκούσθησαν πάλιν οι συνηθισμένοι κρότοι, συγχρόνως δε επηκολούθησεν ισχυρά ηχώ εκ των κρότων και δόνησις σείουσα όλον τον πέριξ χώρον. Εκάλεσα μερικούς χωρικούς, οι οποίοι ήκουσαν τους συνεχιζομένους κτύπους. Τότε πολλοί των χωρικών εχαρακτήρισαν το φαινόμενον ως δαιμονικήν ενέργειαν, άλλοι όμως ως προάγγελον μελλοντικής εμφανίσεως αγίου. Διέταξα τότε εγώ: Συ που κτυπάς έτσι βεβαίως δεν είσαι άνθρωπος αλλά πνεύμαΣε διατάσσω λοιπόν να κτυπήσης 101 κτύπους. Η διαταγή μου εξετελέσθη πλήρης. έκτοτε οι κρότοι εξηκολούθουν καθημερινώς οτέ μεν ασθενείς, οτέ δε δυνατώτεροι και κατά διαφόρυς ώρας της ημέρας. Την πρωίαν όμως της 5ης Μαρτίου ηκούσθη κάτι σαν υπόκωφος συριγμός και συγχρόνως από μέσου σχισμών του δαπέδου επρόβαλεν εν χαρτί μεγέθους αναφοράς, επί του οποίου ήσαν γραμμένα με καλλιγραφικά γράμματα μερικαί φράσεις. Ενώ δε επλησιάσαμε να το πάρωμεν τούτο εξηφανίσθη· επρολάβαμεν δε να ίδωμεν επ’ αυτού ένα κεφαλαίον Β. έπειτα από αρκετήν ώραν ενεφανίσθη κάτωθεν ακριβώς της σχισμής επί της οποίας επρόβαλε το χαρτί, μία πλάξ επί της οποίας ανεγνώσαμεν τα εξής: «Εδώ μέσα σε βάθος 5 μέτρων είναι ένα καζάνι λίρες· να σκάψετε ακριβώς εκεί που είναι η πλάκα και να τις πάρετε». Μετατοπίζομεν την πλάκα η οποία όμως μετά 5 λεπτά της ώρας επανέρχεται εις την προτέραν της θέσιν. Την επομένην το πρωί όταν εισήλθομεν εις το σχολείον και αρχίσαμεν το μάθημα ακούομεν αιφνιδίως πάλιν ισχυρά κτυπήματα και κάτι σαν μυκηθμός. Τότε εγώ κύψας επί της σχισμής εξ ης προ ημερών επρόβαλε το χαρτάκι ερωτώ: «Θα μου μιλήσης»; και εδόθη η απάντησις: Γκου-γκου, δηλαδή, μάλιστα. Και γίνεται τώρα ο εξής διάλογος μεταξύ εμού και πνεύματος:

Διδάσκαλος: Ποιος είσαι εσύ όπου κτυπάς τόσον καιρό;

Πνεύμα: Ο Νίκος Καλούτσας. (Ούτος ήτο βοσκός και απέθανεν προ 4 μηνών αν και ήτο όμως 32 ετών δεν είχε το ανάστημα πλέον του ενός μέτρου).

Διδάσκαλος: Και τι έχεις και κτυπάς;

Πνεύμα: Θέλω να μου πάρετε γίδια.

Διδάσκαλος: Πόσα να σου πάρωμε;

Πνεύμα: Εκατόν πενήντα.

Διδάσκαλος: Που θα τα φυλάξης τα γίδια;

Πνεύμα: Στο βουνό.

Διδάσκαλος: Που μένεις το βράδυ;

Πνεύμα: Στο μνήμα.

Τότε στέλλω και καλώ μερικούς των χωρικών και ο διάλογος εσυνεχίσθη ως εξής:

Διδάσκαλος: Εσύ έγραψες εκείνα τα γράμματα επάνω εις την πλάκα;

Πνεύμα: Μάλιστα.

Διδάσκαλος: Πόσοι μαθηταί είναι στο σχολείο;

Πνεύμα: 42.

Διδάσκαλος: Μπορείς να μας πης τα ονόματά των;

Πνεύμα: Μάλιστα.

Και το πνεύμα ήρχισε ν’ απαγγέλλη τα ονόματα κατά σειράν των μαθητών.

έκτοτε και καθ’ εκάστην ημέραν διαμείβονται πλείστοι όσοι διάλογοι μεταξύ πνεύματος και διαφόρων επισκεπτών». Αυτά μας έπε περίπου ο διδάσκαλος. αλλά και μετά ταύτα το πνεύμα οτέ μεν συνομιλεί, οτέ δε όχι.

Ούτω την προπαρελθούσαν Παρασκευήν κάποια, ήτις έχει τον άνδρα της εξαφανισθέντα κατά την υποχώρησιν της Μικράς Ασίας συνομιλήσασα μετά του πνεύματος, έλαβε την απάντησιν ότι ο άνδρας της ζη και ευρίσκεται αιχμάλωτος εις την Τραπεζούντα της Μ. Ασίας.

έτερος χωρικός εκ του χωρίου Τσιαούσι ερωτήσας το πνεύμα, εάν ο υιός του ζη ή εφονεύθη κατά την καταστροφήν της Μικράς Ασίας, έλαβε την απάντησιν, ότι ο υιός του ζη και ευρίσκεται εις την Νικομήδειαν της Μ. Ασίας. Το αυτό είπεν και εις μίαν χωρικήν εκ του ιδίου χωρίου δια κάποιον εγγονόν της. Προχθές την Παρασκευήν εις διαφόρους ερωτήσεις του διδασκάλου το πνεύμα ανέφερεν, ότι ο θάνατος του Μουσταφά Κεμάλ θα είναι εγγύς, ότι 3 έτη μετά τον θάνατόν του θα έχωμεν πόλεμον με την Τουρκίαν και ότι θα είμεθα νικηταί ημείς. Κάποια αγρότις εκ του χωρίου μας την ιδίαν ημέραν ομιλήσασα με το πνεύμα για τα 7 κοράσιά της, τα οποία εγέννησεν και εκ των οποίων δεν έζησεν ουδέν, έχουσα δε υποψίας, ότι κάποια της κάνει μάγια και αποθνήσκουν τα τέκνα της, έλαβε παρά του πνεύματος την απάντησιν ότι είναι κάποια ήτις ονομάζεται «Μίχαινα». Επειδή κατ’ εκείνην την στιγμήν εις το σχολείον ήτο συνωστισμός εκ του κόσμου, δεν ηκούσθη η απάντησις ευκρινώς, η αγρότις εκάλεσε πάλιν το πνεύμα να απαντήση περί της γυναικός ταύτης. Και τώρα η απάντησις ηκούσθη λίαν ευκρινώς «η Μίχαινα». Και με όλα τα ανωτέρω, τα οποία συνέβησαν και συμβαίνουν και τα οποία εκτενώς περιεγράψαμεν, δεν νομίζει η εταιρεία των ψυχικών ερευνών, ότι της παρέχεται εν αρκετά ενδιαφέρον πεδίον ερεύνης. Αυτήκοος

Από την Εφημερίδα «Εθνικός Κήρυξ» της Νέας Υόρκης της 25 Ιουνίου 1927.

Εφημερίς Εθνικός Κήρυξ Νέας Υόρκης, 25 Ιουνίου 1927

43215

Μυστηριώδη πνευματιστικά φαινόμενα. Το πνεύμα και ο κεκρυμμένος θησαυρός. Πως ανεστατώθη ολόκληρον χωρίον. Τι συμβαίνει εις Πορτίτσαν της Καρδίτσης. Αθήναι 5 Ιουνίου. Επιστέλλουν εκ του χωρίου Πορτίτσα της Καρδίτσης τα κάτωθι περιεργώτατα: «Ένα καταπληκτικόν πνευματιστικόν φαινόμενον, το οποίον εκίνησε ζωηρόν το ενδιαφέρον της περιφερείας Καρδίτσης, συμβαίνει εξακολουθητικώς από τινος χρόνου εις το χωρίον μας. Δια την παρακολούθησιν του φαινομένου  τούτου ήλθον χθες ενταύθα εκ Καρδίτσης οι κ.κ. Χρυσόστομος Ζώνας αρχιμανδρίτης και καθηγητής των θρησκευτικών, Κύριλλος Ψυχογιός ιεροκήρυξ, Α. Τσαγανός, Β. Μαργάρας, και Κ. Αναγνώστου ιατροί, Μουντζουρίδης λογιστής, Ανδρ. Βασιλόπουλος δασάρχης, Ν. Τζαβέλλας συμβολαιογράφος και Β. Λιόλιος δημοσιογράφος οι οποίοι και ανεχώρησαν αναθέσαντες εις τον αρχιμανδίτην Ζώναν να παρακολουθήση την συνέχειαν του φαινομένου. Ο διευθυντής του σχολείου μας κ. Κων. Περγαμήνης, ο και κυριώτερος μάρτυς, ως εξής αφηγείται τα του περιέργου τούτου φαινομένου.

Μυστηριώδεις κρότοι

Την 24ην παρελθόντος Φεβρουαρίου και συγκεκριμένως την 5ην μ.μ. κατά την ώραν του μαθήματος ηκούσθησαν εις το κάτωθι ακριβώς της αιθούσης υπόγειον κτυπήματα, όμοια προς τα του ξυλοκόπου κόπτοντος ξύλα. Έσπευσα αμέσως να καταβώ με μερικούς μαθητάς δια να ίδω ποίος έκοπτε ξύλα, αλλά παραδόξως ουδένα εύρομεν εκεί. Εκυτάξαμεν οπίσω από την πόρταν του υπογείου, εις τας γωνίας και όπου ήτον δυνατόν να κρυβή άνθρωπος, αλλ’ ούτε εκεί ίδομεν κανένα Σημειωτέον δε ότι η θύρα του υπογείου ήτο κλειδωμένη. Αναβήκαμεν επάνω δια να συνεχίσωμεν το μάθημα, μετ’ ολίγον όμως πάλιν ακούομεν τους ιδίους κρότους. Ξανακατεβήκαμεν περισσότεροι αυτήν την φοράν εψάξαμεν προσεκτικώτερον, εκυττάξαμεν και ολίγον παραπέρα μήπως έκοπτε εκεί κανείς ξύλα και ήρχετο η ηχώ μέχρις ημών, αλλά δεν είδομεν τίποτε. Εις μεγάλην ακτίνα πέριξ δεν υπήρχε ψυχή ζώσα. Επανερχόμεθα εις το μάθημα και μετ’ ολίγον ακούονται δια τρίτην φοράν οι κρότοι. Κατεβαίνομεν, ψάχνομεν με προσοχήν, βλέπομεν κομμάτια ξύλων φρεσκοκομμένων αλλά ξυλοκόπον, πουθενά δεν βλέπομεν. Όταν επανήλθομεν δια τετάρτην φοράν εις το δωμάτιον του μαθήματος διέταξα τους μαθητάς και εκάθησαν σταυροπόδι γύρω από την ανημμένην θερμάστραν. Τότε συνέβη κάτι άλλο. Ηκούσθησαν 30 ακριβώς κτυπήματα ροπάλου επί του δαπέδου προερχόμενα εκ του υπογείου.

Διαταγαί που εκτελούνται.

Την επομένην, 25ην Φεβρουαρίου μόλις είχον εισέλθει οι μαθηταί δια το μάθημα και απηγγέλετο η συνήθης πρωινή προσευχή ηκούσθησαν αιφνιδίως διάφοροι γδούποι επί του δαπέδου του υπογείου. Οι γδούποι αυτοί διήρκεσαν μέχρις ότου ετελείωσεν η προσευχή, οπότε και εσταμάτησαν. Έβαλα τους μαθητάς να σαρώσουν καλά το υπόγειον και να κλειδώσουν στερεά την θύραν. Παρ’ όλ’ αυτά μετ’ ολίγον ηκούσθησαν κρότοι, κατ’ αρχάς άτακτοι, έπειτα δε ρυθμικοί συνοδευόμενοι από την ηχώ διαφόρων εκκλησιαστικών τροπαρίω. Τότε εγώ εφώναξα:

-Εσύ που χτυπάς έτσι δεν θα είσαι άνθρωπος, αλλά πνεύμα. Σε διατάσσω λοιπόν να κτυπήσης τρεις φορές.

Αμέσως ηκούσθησαν τρεις κτύποι εις την γωνίαν του δαπέδου του υπογείου.

-Σε διατάσσω να κτυπήσης δέκα κτύπους εφώναξα πάλιν.

Σχεδόν αμέσως ηκούσθησαν δέκα κτύποι. Κατάπληκτος δια το φαινόμενον έστειλα μαθητάς να φωνάξουν μερικούς χωρικούς, οι οποίοι και προσήλθον. Εις εξ αυτών ηθέλησε να ανοίξη την καταπακτήν του υπογείου δια να καταβή εις αυτό. Αλλά  μόλις επεχείρησε να πραγματοποιήση την σκέψιν του εδέχθη εκ των κάτωθι τρεις δυνατούς κτύπους οι οποίοι τον έκαναν να υποχωρήση έντρομος και να αφήση την καταπακτήν. Οι υπόγειοι κτύποι εξηκολούθησαν μέχρι της εσπέρας. Έκτοτε και μέχρι της 14ης Μαρτίου τίποτε. Την 24ην Μαρτίου το απόγευμα, είχομεν τελειώσει τας προπαρασκευάς δια τον εορτασμόν της εθνικής εορτής, ότε ηκούσαμεν τρεις κτύπους εις το πάτωμα και αμέσως έπειτα είδομεν να προβάλη από μίαν σχισμήν του σανιδώματος του δαπέδου εν ισχυρότατον φως. Την 26ην Μαρτίου ηκούσθησαν πάλιν οι συνηθισμένοι κτύποι, προερχόμενοι από μίαν γωνίαν του υπογείου, τους οποίους επηκολούθησεν ισχυρά ηχώ και δόνησις σείουσα όλον τον πέριξ χώρον. Εκάλεσα μερικούς χωρικούς, οι οποίοι ήκουσαν τους συνεχιζομένους κτύπους. και είδον σκόνην να σηκώνεται από τους κτύπους. Μερικοί εκ των χωρικών εχαρακτήρισαν το φαινόμενον ως προάγγελον μελλοντικής εμφανίσεως Αγίου.

Επειδή οι κτύποι εξηκολούθουν διέταξα μερικούς μαθητάς να κλειδώσουν καλά την θυ΄ραν του υπογείου και να μείνουν φρουρούντες έξωθεν αυτού. Έπειτα εφώναξα:

- Συ που κτυπάς έτσι βεβαίως δεν είσαι άνθρωπος αλλά πνεύμα. Σε διατάσσω λοιπόν να κτυπήσης 101 κτύπους.

Η διαταγή μου εξετελέσθη πράγματ. Έκτοτε οι κρότοι εξηκολούθουν καθημερινώς κατά διαφόρυς ώρας. Το πρωί της 5ης παρελθόντος Μαΐου ηκούσθη κάτι σαν υπόκωφος συριγμός και συγχρόνως από μίαν σχισμήν του δαπέδου επρόβαλε ένα χαρτί μεγέθους αναφοράς, επί του οποίου ήσαν γραμμένα με καλλιγραφικά γράμματα μερικαί φράσεις. Ενώ όμως εσκύψαμεν να το πάρωμεν, το χαρτί εξηφανίσθη· επρολάβαμεν δε να ίδωμεν επ’ αυτού ένα κεφαλαίον Β. Έπειτα από αρκετήν ώραν ενεφανίσθη δια […] ένα άλλο χαρτί. […] μεν και εστράφημεν […] την θέσιν όπου […] μίαν πλάκα και […] την φράσιν: Εδώ μέσα σε βάθος 5 μέτρων είναι ένα καζάνι λίρες. Να σκάψετε ακριβώς εκεί που είναι η πλάκα και να τις πάρετε». Μετατοπίζομεν την πλάκα η οποία όμως μετά 5 λεπτά της ώρας επανέρχεται εις την προτέραν της θέσιν. Την επομένην το πρωί όταν εισήλθομεν, ηκούομεν […] συνθηματικούς κτύπους […] την πλάκα εις το […] ημείς την είχομεν […]. Έκτοτε τα πνευματιστικά φαινόμενα εξακολουθούσι […] χρονικά διαλείμματα […] Αυτά μας γράφει ο επιστολογράφος. Η εταιρεία των Ψυχικών Ερευνών δε […] της παρέχεται πεδίον ερεύνης.